Farmacotherapeutisch Kompas Mobiel

triamtereen/hydrochloorthiazide

C03EA01, Dit geneesmiddel valt onder: Diuretica


Samenstelling

Dytenzide [Mercury Pharma group]

Tablet. Bevat triamtereen 50 mg en hydrochloorthiazide 25 mg.

Triamtereen/Hydrochloorthiazide Tabletten [Diverse fabrikanten]

Tablet. Bevat triamtereen 50 mg en hydrochloorthiazide 25 mg.

Terug naar boven

Let op

Advies

Bij de indicatie hypertensie is in het algemeen een vaste combinatie van een thiazide- en een kaliumsparend diureticum niet aangewezen, omdat de kans op hypokaliëmie bij de gewenste lage dosering van het thiazide-diureticum gering is.

Indien hypokaliëmie door diureticagebruik ernstige gevolgen kan hebben – m.n. bij hartritmestoornissen en digitalisgebruik –, is het toevoegen van een kaliumsparend diureticum wèl gewenst, eventueel in de vorm van een vaste combinatie.

De Commissie wijst erop dat door mogelijk verschil in biologische beschikbaarheid niet zonder meer kan worden overgeschakeld van het ene preparaat op het andere.

Terug naar boven

Eigenschappen

Combinatie van een kaliumsparend en een thiazide-diureticum. Werking triamtereen: begint na 2–4 uur, houdt 7–9 uur aan. Diuretische werking hydrochloorthiazide: start na 1 uur en houdt gem 12 uur aan. Voor de kinetische gegevens zie de preparaatteksten van de afzonderlijke stoffen: triamtereen en hydrochloorthiazide.

Terug naar boven

Indicaties

Lichte tot matige hypertensie. Oedeem ten gevolge van hartfalen of nefrotisch syndroom indien de nierfunctie niet sterk gestoord is.

Triamtereen/hydrochloorthiazide is met name bedoeld bij (kans op) ernstige kaliumdepletie of als hypokaliëmie tot ernstige risico's leidt (zoals aritmieën).

Terug naar boven

Contra-indicaties

Hyperkaliëmie. Nierinsufficiëntie (serumcreatinine > 200 micromol/l), progressieve nierinsufficiëntie (creatinineklaring < 25 ml/min) met toenemende oligurie en uremie gedurende de behandeling. Ernstige leverinsufficiëntie (levercirrose). Overgevoeligheid voor thiazide- en sulfonamidederivaten.

Terug naar boven

Zwangerschap/Lactatie

Triamtereen en hydrochloorthiazide passeren de placenta. Teratogenese: Bij de mens, onvoldoende gegevens. Bij dieren, geen aanwijzingen voor schadelijkheid. Farmacologisch effect: Verstoring van de foetoplacentale perfusie en neonatale effecten zoals icterus foetalis en neonatorum, trombocytopenie en verstoring van de elektrolytenbalans (hydrochloorthiazide). Triamtereen werkt als foliumzuurantagonist. Advies: Alleen op strikte indicatie gebruiken.

Overgang in de moedermelk: Ja (triamtereen, hydrochloorthiazide). Farmacologisch effect: Verhoogd vrij bilirubine (hydrochloorthiazide). Overige: Hooggedoseerde thiazide-diuretica kunnen de lactatie remmen. Advies: Het gebruik van dit geneesmiddel of het geven van borstvoeding ontraden.

Terug naar boven

Bijwerkingen

Inherent aan de farmacologische werkzaamheid: verstoring van de water- en elektrolytenbalans (hyper- of hypokaliëmie, hyponatriëmie, hyperchloremische acidose, hypomagnesiëmie, hypercalciëmie en dehydratie). Hiermee samenhangende symptomen zijn droge mond, moeheid en spierkrampen. Aritmieën en hypotensie. Verder duizeligheid, slapte, hoofdpijn, maag-darmklachten (misselijkheid, braken, diarree, obstipatie); deze symptomen kunnen ook veroorzaakt worden door een verstoorde elektrolytenbalans. Bloedafwijkingen zoals leukopenie (m.n. neutropenie), zelden trombocytopenie, agranulocytose, aplastische anemie. Bij latente foliumzuurdeficiëntie (alcoholische levercirrose, zwangerschap) kan triamtereen megaloblastaire en/of macrocytaire anemie induceren. Vorming van nierstenen, nierfalen, interstitiële nefritis, verminderde glomerulaire filtratiesnelheid. Pancreatitis, stijging van leverenzymwaarden, geelzucht. Paresthesie. Bij hoge dosering verhoging van serumlipiden, hyperurikemie (zelden leidend tot jicht), verminderde glucosetolerantie. Abnormale stijging van het ureumgehalte (bij chronische behandeling, met name bij licht gestoorde nierfunctie). Zelden: overgevoeligheidsreacties (anafylaxie, urticaria, purpura, fotosensibilisatie, huiduitslag). Verder kunnen nog bijwerkingen optreden zoals vermeld in de preparaatteksten van de afzonderlijke stoffen: triamtereen en hydrochloorthiazide.

Terug naar boven

Interacties

Combinatie met andere kaliumsparende geneesmiddelen (kaliumsupplementen, amiloride, spironolacton) is gecontra–indiceerd vanwege de kans op een potentieel levensbedreigende hyperkaliëmie. Gelijktijdige behandeling met ACE-remmers, AT1-antagonisten of ciclosporine kan leiden tot een verhoogde kaliumspiegel. De renale lithiumklaring neemt af door toegenomen terugresorptie in de tubulus; verlaging van de lithiumdosis kan nodig zijn. De werking van insuline en orale bloedglucoseverlagende middelen kan worden geantagoneerd. Het effect van andere antihypertensiva kan worden versterkt. Ondanks toevoeging van een kaliumsparend diureticum kan kaliumtekort (intra- en extracellulair) ontstaan, hetgeen kan leiden tot toegenomen toxiciteit van digoxine en van geneesmiddelen die het QT-interval verlengen, en grotere gevoeligheid voor spierrelaxantia. Gelijktijdig gebruik van kaliumsecreterende middelen (corticosteroïden, laxantia, amfotericine B of ACTH) kan leiden tot verhoogd kaliumverlies. Disopyramide versterkt het ongunstige effect van hyperkaliëmie en kan matige hyperkaliëmie bij gebruik van dit preparaat levensbedreigend maken. Combinatie met indometacine en mogelijk andere NSAID's kan leiden tot hyperkaliëmie en nefrotoxiciteit en kan het diuretisch, natriuretisch en antihypertensief effect verminderen. Vóór instelling op een ACE-remmer dient de behandeling met het diureticum 2–3 dagen te worden gestaakt of de dosering te worden verlaagd om de kans op hypotensie na de eerste dosis te verkleinen. Colestyramine kan de resorptie van hydrochloorthiazide doen afnemen; het diureticum dient 2 uur voor colestyramine te worden ingenomen of 4 uur erna.

Terug naar boven

Waarschuwingen en voorzorgen

Periodiek dienen serumelektrolytconcentraties (m.n. van kalium), te worden gecontroleerd en zo nodig gecorrigeerd. Dit is vooral van belang indien de elektrolytenbalans voor de behandeling al verstoord was, bij overmatig braken, diarree, diabetes mellitus, cardiopulmonale aandoeningen, parenterale toediening van vloeistoffen, streng zoutarm dieet, ouderen, levercirrose en nierfunctiestoornissen, omdat er dan meer kans op verstoring van de kaliumbalans is. Diabetes mellitus kan door afname van de glucosetolerantie manifest worden. Bij leverinsufficiëntie regelmatig het bloedureumgehalte controleren. Bij chronische behandeling kan de glomerulusfiltratie belangrijk dalen (reversibel), met name indien vóór de behandeling de nierfunctie al licht verstoord was. Hierdoor kan het ureumgehalte tot abnormale waarden stijgen. Regelmatige controle van de nierfunctie tijdens behandeling is daarom noodzakelijk. Het gebruik van andere kaliumsparende diuretica, kaliumsuppletie of kaliumhoudende voedingsmiddelen (kunstzout) dient te worden vermeden wegens meer kans op hyperkaliëmie. Bij een acute daling in de gezichtsscherpte of acute oogpijn (binnen enkele uren tot een week na start van de behandeling) de behandeling onmiddellijk stopzetten. Indien de oogdruk verhoogd is, deze proberen te verminderen, vanwege de kans op acuut gesloten-kamerhoekglaucoom na gebruik van hydrochloorthiazide. Voorzichtigheid is geboden bij jicht en nierstenen in de anamnese. Voorzichtigheid is geboden bij maligne aandoeningen of hyperparathyroïdie, aangezien thiazide–diuretica hypercalciëmie kunnen veroorzaken. Wegens hun invloed op het calciummetabolisme kunnen thiaziden bijschildklierfunctieproeven verstoren. Bij hyperlipidemie is extra controle van serumlipiden aangewezen. Regelmatig controleren op bloeddyscrasieën of leverfunctiestoornissen. Hydrochloorthiazide kan een positieve uitslag geven in een dopingtest. Er zijn onvoldoende gegevens over het gebruik bij kinderen.

Terug naar boven

Dosering

Hypertensie: Volwassenen: gebruikelijke begin- en onderhoudsdosering 1×/dag 1 tablet na een maaltijd; voor sommige patiënten kan 1×/dag ½ tablet voldoende zijn; max. 2 tabletten per dag.

Oedeem: Volwassenen: gebruikelijke begin- en onderhoudsdosering 1×/dag 1 tablet na een maaltijd; voor sommige patiënten kan 1 tablet iedere 2 dagen voldoende zijn; max. 4 tabletten per dag.

Bij toevoegen van triamtereen/hydrochloorthiazide aan een bestaande antihypertensieve behandeling, de dosering triamtereen/hydrochloorthiazide halveren. Bij toevoegen van een ander antihypertensivum aan triamtereen/hydrochloorthiazide de dosering van het andere antihypertensivum halveren.

Bij staken van de behandeling de dosering geleidelijk afbouwen om reactief kaliumverlies te voorkomen.

Terug naar boven

Verklaring van de symbolen

  • Icoon

    Aan de aanspraak op dit middel zijn voorwaarden gesteld, zie bijlage 2 horende bij de Regeling zorgverzekering.

  • Icoon

    Dit middel is niet opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem.

  • Icoon

    Dit middel is nog niet beoordeeld, nog in beoordeling of opnieuw in beoordeling.

  • Icoon

    Zelfzorgmiddel ('over the counter').

  • Icoon

    'New chemical entity' - nieuwe chemische stof.

  • Let op icoon

    Dit geneesmiddel wordt door de Commissie Farmacotherapeutisch Kompas op farmacotherapeutische gronden afgewezen.

Bron: website Farmacotherapeutisch Kompas; copyright Zorginstituut Nederland.